Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι επαγγελματίες υγείας επηρεάζονται από τη συστημική σκέψη και πρακτική και όλο και πιο συχνά την εφαρμόζουν στη δουλειά τους. Η Συστημική Θεραπεία και Συμβουλευτική θεωρούνται από τις πιο σύγχρονες προσεγγίσεις στον τομέα της Ψυχοθεραπείας. Πηγάζουν από ιδέες της νεότερης φιλοσοφίας και των θετικών επιστημών. Παρόλ’ αυτά, οι ρίζες τους φθάνουν πολύ παλιά, στη δεκαετία  του ’50, όταν γεννήθηκε η Οικογενειακή Θεραπεία.

Οι άνθρωποι από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής τους μέχρι τα τελευταία συμμετέχουν σε μια πληθώρα κοινωνικών συστημάτων, από  τα οποία η οικογένεια αποτελεί ένα από τα πρώτα και πιο σημαντικά για τη μετέπειτα εξέλιξή τους. Άλλα συνήθη συστήματα της καθημερινότητάς μας είναι το σχολείο, η παρέα, η κοινότητα, η δουλειά, οι σύλλογοι, οι οργανισμοί κ.α. Πέρα, όμως από τα κοινωνικά συστήματα (κοινωνικό κομμάτι), κάθε άτομο ορίζεται και από το βιολογικό και το ψυχικό του κομμάτι. Και τα τρία αυτά συστήματα συνυπάρχουν μεταξύ τους αλληλοεπηρεάζοντας το ένα το άλλο, τείνοντας πάντα προς την ισορροπία του ανθρώπινου οργανισμού.

Μέσα σε αυτά τα συστήματα τα άτομα κατασκευάζουν την πραγματικότητά τους σχεσιακά, δηλαδή από κοινού και σε αλληλεπίδραση με τους άλλους. Έτσι, μπορούμε να συμπεράνουμε πως οποιαδήποτε αλλαγή σε ένα μέρος του συστήματος, θα προκαλέσει ταυτόχρονα αλλαγές και στα άλλα μέρη του, από τις οποίες άλλες μπορεί να θεωρηθούν περισσότερο και άλλες λιγότερο δυνατές – σημαντικές ή άλλες ευχάριστες και άλλες δυσάρεστες.

Για να γίνει πιο κατανοητό ας πάρουμε το παράδειγμα του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής αποτελείται από πολυάριθμες συνδέσεις που εξυπηρετούν την εκτέλεση διαφόρων εντολών. Όσο περισσότερες συνδέσεις μπορεί να κάνει, τόσο μεγαλύτερες δυνατότητες έχει. Μία αλλαγή σε ένα σημείο του ή σε μία σύνδεση θα οδηγήσει αναπόφευκτα σε αλλαγές και σε άλλα σημεία ή συνδέσεις του συστήματος, κάποιες από τις οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε δραματικές συνέπειες όσον αφορά τη λειτουργία του υπολογιστή και κάποιες άλλες όχι.

Η συστημική οπτική θεωρεί ότι τα προβλήματα που οι άνθρωποι φέρνουν στη θεραπεία  οφείλονται στο ότι το σύστημα γίνεται άκαμπτο σε ένα σημείο του, όπως όταν λέμε ότι ο υπολογιστής «κολλάει» και δεν ανταποκρίνεται. Άρα, η πιο εποικοδομητική λύση δεν είναι να επιδιορθώσουμε το πρόβλημα, γιατί είναι πολύ πιθανό να ξαναεμφανιστεί. Όπως ακριβώς στον υπολογιστή όταν «κολλάει» κάνουμε «φορμάτ», δηλαδή σβήνουμε όλα τα αρχεία του και τα ξανατοποθετούμε από την αρχή ώστε να λειτουργεί πιο άνετα, έτσι και ο στόχος στη θεραπεία είναι να ξαναφέρουμε το σύστημα σε κίνηση, δηλαδή να το κάνουμε ευέλικτο.

Έχοντας ως κύριο εργαλείο της τις ερωτήσεις, η Συστημική είτε σε ατομικό, είτε σε ομαδικό επίπεδο ενδιαφέρεται όχι για τα άτομα μεμονωμένα αλλά για τις σχέσεις τους και προσπαθεί να αυξήσει τις εναλλακτικές επιλογές – δυνατότητες που έχουν οι άνθρωποι στην προσωπική τους ζωή. Αυτό που κάνει είναι να ρίχνει φως, όπως ένας προβολέας, σε σημεία απόμακρα, κρυμμένα ή παραμελημένα με στόχο να βρουν οι ίδιοι ως «ειδικοί» και να επιλέξουν εκείνη τη λύση που ταιριάζει καλύτερα στο πρόβλημά τους.